Wat te doen bij een datalek? Zo bescherm je jezelf stap voor stap

Wat is een datalek?

Een datalek is een beveiligingsincident waarbij persoonsgegevens in verkeerde handen terechtkomen of toegankelijk worden voor onbevoegden.

Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is een datalek een situatie waarbij sprake is van ongeoorloofde toegang, verlies of ongeoorloofde verstrekking van persoonsgegevens. Dit kan gebeuren door een hack, een technische fout of een menselijke fout.

Een datalek kan verschillende gevolgen hebben, zoals identiteitsfraude, financiële schade of misbruik van je persoonsgegevens. Toch betekent een datalek niet automatisch dat je gegevens daadwerkelijk misbruikt worden. Het belangrijkste is dat je een goede risico-inschatting maakt en de juiste maatregelen neemt.

Voorbeelden van een datalek:

• Een database met e-mailadressen en wachtwoorden wordt gehackt
• Bestanden met persoonlijke gegevens worden per ongeluk gedeeld
• Een laptop met klantgegevens raakt kwijt
• Onbevoegden krijgen toegang tot systemen met vertrouwelijke gegevens

Organisaties zijn volgens de AVG verplicht ernstige datalekken te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens en de betrokkenen te informeren wanneer er risico is voor hun privacy.

Welke gegevens kunnen zijn gelekt?

Hoe gevoeliger de gegevens, hoe groter het risico op fraude of identiteitsmisbruik . Niet elk datalek heeft dezelfde gevolgen. De risico’s hangen af van welke persoonsgegevens zijn gelekt en of criminelen die gegevens kunnen combineren met andere informatie.

Wanneer bijvoorbeeld alleen een e-mailadres gelekt is, zijn de risico’s vaak beperkt. Maar wanneer inloggegevens, financiële informatie of een identiteitsbewijs zijn gelekt, kan dit leiden tot identiteitsfraude, phishing of andere vormen van oplichting.

Veelvoorkomende gelekte gegevens:

• E-mailadres
• Inloggegevens zoals gebruikersnaam en wachtwoord
• Financiële gegevens of creditcardgegevens
• Adres- en contactgegevens
• Gezondheidsgegevens of andere bijzondere persoonsgegevens
• Kopie van een identiteitsbewijs (bijvoorbeeld als een identiteitsbewijs gelekt is)

Wat kun je direct doen?

Neem onmiddellijk maatregelen om misbruik te voorkomen. Het belangrijkste is dat je je accounts beveiligt en alert blijft. Als je hoort dat jouw gegevens mogelijk gelekt zijn, kun je het volgende doen:

1. Wijzig je wachtwoorden

1. Verander direct het wachtwoord van het getroffen account.
2. Gebruik een uniek wachtwoord dat je nergens anders gebruikt.
3. Controleer ook andere accounts als je hetzelfde wachtwoord hebt hergebruikt.

2. Zet tweestapsverificatie aan

• Activeer waar mogelijk tweestapsverificatie (2FA).

Zo voorkom je dat iemand met alleen je wachtwoord toegang krijgt.

3. Controleer je accounts

• Kijk of er verdachte inlogpogingen zijn.

Zo ja, controleer of instellingen of gegevens zijn gewijzigd.

4. Let extra op phishing

Na een datalek sturen criminelen vaak nepberichten. Let op signalen zoals:

• Onverwachte e-mail met verzoek om in te loggen
• Berichten waarin je persoonlijke informatie moet bevestigen
• Links naar onbekende websites

5. Houd financiële gegevens in de gaten

• Controleer regelmatig je bankrekening.
• Let op onbekende transacties.

Meld het onmiddellijk bij je bank als je iets verdachts ziet. Door snel te handelen kun je de mogelijke gevolgen van een datalek vaak beperken.

Hoe voorkom je identiteitsfraude?

Bescherm je accounts en deel zo min mogelijk persoonlijke gegevens. Identiteitsfraude ontstaat wanneer criminelen persoonlijke informatie gebruiken om zich voor te doen als iemand anders. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer meerdere gegevens tegelijk zijn gelekt.

Je kunt het risico verkleinen door:

• Voor elk account een uniek wachtwoord te gebruiken
• Een password manager te gebruiken
• Tweestapsverificatie te activeren
• Geen gevoelige gegevens te delen via e-mail
• Voorzichtig te zijn met links in berichten

Wanneer moet je extra actie ondernemen?

Als je merkt dat iemand misbruik maakt van je gegevens, moet je aangifte doen bij de politie. Ook kan je een melding maken bij de Autoriteit Persoonsgegevens of ondersteuning zoeken bij organisaties die helpen bij identiteitsfraude.

Als gevoelige gegevens zijn gelekt of als je tekenen van fraude ziet, is het altijd verstandig om extra stappen te zetten.

Wanneer moet je direct actie ondernemen?

Een datalek is vervelend. Snel handelen beperkt de schade. Goede beveiliging en alertheid op phishing beschermen je jezelf tegen phishing en fraude.

Onderneem direct actie als:

• Je inloggegevens of financiële informatie zijn gelekt
• Je verdachte activiteiten op je account ziet
• Je identiteitsbewijs of andere gevoelige gegevens zijn gelekt
• Er sprake is van mogelijke identiteitsfraude

Blijf alert als:

• Alleen je e-mailadres of beperkte gegevens zijn gelekt
• Er nog geen tekenen van misbruik zijn
• Je je wachtwoorden al hebt gewijzigd en extra beveiliging hebt ingesteld

Twijfel je over een bepaald bericht? Kijk goed, klik nergens op en bel naar het échte nummer van de zogenaamde afzender, de  Fraudehelpdesk  of de  Autoriteit Persoonsgegevens .

Zo beschermt Simyo jouw gegevens

Bij Simyo werken we continu aan een betrouwbaar en sterk netwerk, waarbij we jouw persoonsgegevens met de modernste middelen veilig houden en we je helpen alert te blijven op online risico's. Zo maken we samen het internet én onze dienstverlening elke dag een stukje veiliger. Lees op onze pagina over digitale veiligheid over wat Simyo doet om jouw gegevens te beschermen.

Vraag? Antwoord